Цагаан сар бол үе хоорондын гүүр юм

2026-02-13 11:35:00

Монгол түмний төрт ёс, уламжлал соёлын үнэт өвийн нэгэн тод илэрхийлэл бол Цагаан сар билээ. Энэ баяр нь зүгээр нэг амралтын өдөр, эсвэл идээ цагааны ширээ дүүргэх ёслол төдий зүйл биш. Харин ахмад настнаа хүндэтгэх, ураг төрлөө бататгах, уучлал эвлэрлийг эрхэмлэх, шинэ оноо цэвэр ариун сэтгэлээр угтах монгол ухааны гүн агуулга юм.

Гэвч сүүлийн жилүүдэд зарим залуусын дунд Цагаан сард хайнга, хөнгөн хуумгай хандах байдал ажиглагдах боллоо.

Ёс заншил ба үндэстний дархлаа

Ёс заншил гэдэг нь өнгөрсөн үеийн үлдэгдэл биш, харин үндэстний оршихуйн баталгаа юм. Даяаршлын эрин үед хэл, соёл, сэтгэлгээний ялгаа бүдгэрч буй энэ цагт монгол хүн монголоороо үлдэх хамгийн том шалтгаан бол уламжлал.

Хэрэв бид үүнийг “хуучирсан”, “ярвигтай”, “зүгээр л зардал” гэж үзвэл, эцэстээ өөрсдийн үндсийг тасалж буй хэрэг юм.

Залуучуудын хайнга хандлагын илрэл

• Золгох ёсыг мэдэхгүй, эсвэл сонирхохгүй байх

• Ахмадуудад очихоос илүү аялал, зугаалгыг эрхэмлэх

• Ёс уламжлалыг “зураг авах контент” болгон хувиргах

• Баярын гүн утгаас илүү бэлэг, архи дарсанд анхаарах

Энэ бүхэн нь Цагаан сарын мөн чанарыг бүдгэрүүлж байна. Ёс бол хэлбэр төдий зүйл биш; хүндэтгэл, ухамсар, дотоод соёл юм.

Асуудлын шалтгаан

Залуусыг бүхэлд нь буруутгах нь өрөөсгөл. Үүнд нөлөөлж буй хэд хэдэн хүчин зүйл бий:

1. Хотжилт, амьдралын хэв маягийн өөрчлөлт – Уламжлалт ахуйгаас холдсон.

2. Гэр бүлийн хүмүүжил сулрах – Ёс заншлыг зааж сургах орчин багассан.

3. Материаллаг хандлага давамгайлах – Баярыг зардал, дарамт гэж харах болсон.

Гэвч шалтгаан байгаа нь хариуцлагаас чөлөөлөх үндэс биш.

Хэрэв залуу үе уламжлалаа үл ойшоовол:

• Үндэсний онцлог бүдгэрнэ

• Ахмад үе, залуу үеийн холбоо тасарна

• Нийгмийн ёс суртахууны тулгуур сулрана

Цагаан сар бол зүгээр нэг баяр биш үе хоорондын гүүр юм. Тэр гүүр нурвал нийгмийн сэтгэлзүйн холбоо тасарна

Монгол хүн ёс заншлаа хүндлэх нь өнгөрснийг сохроор дагах явдал биш, харин өөрийн үнэт зүйлээ ухамсарлах явдал юм. Цагаан сар бол бидний үндэс, бахархал, эв нэгдлийн илэрхийлэл.

Залуус бид шинэчлэлийг түүчээлэх ёстой ч үндсээ орхиж болохгүй. Орчин үеийн боловсрол, технологитой байж болно. Гэхдээ монгол ёс, ахмадаа хүндлэх ухаанаа гээж болохгүй.

Эцэст нь хэлэхэд, Цагаан сарыг хайнга угтах нь зүгээр нэг баярыг үл тоомсорлосон хэрэг биш, харин өөрийнхөө язгуур соёлыг үл хүндэтгэсэн хэрэг юм.

Үндэсгүй мод ургадаггүй. Ёсгүй үндэстэн оршдоггүй.